Veelal wordt op grond van de cognitieve eigenschappen van hoogbegaafde leerlingen een voorspoedige schoolloopbaan verwacht. Voor een aantal hoogbegaafde leerlingen klopt dit, voor anderen echter niet. Het huidige onderwijs is teveel afgestemd op een klas vol ‘gemiddelde’ leerlingen met wat extra aandacht voor leerlingen die minder dan gemiddeld presteren en met weinig of geen aandacht voor leerlingen die bovengemiddeld presteren (de Boer & Cuypers, 2004). Ook de huidige onderwijsmaterialen lijken hier nog steeds van uit te gaan. Binnen klassikaal onderwijs bestaat bovendien vaak niet de mogelijkheid om in eigen tempo de leerstof te doorlopen. De hoogbegaafde leerling wordt binnen het huidige onderwijs vaak te weinig op zijn niveau aangesproken en loopt groot risico om gedemotiveerd te raken, regelmatig met gedragsproblemen als gevolg.

De meest voorkomende problemen bij hoogbegaafde leerlingen zijn volgens Hulsbeek, Steenbergen-Penterman & Bronkhorst (2002):

Onderpresteren

Wanneer een leerling langdurig onder zijn niveau wordt aangesproken, kan dit tot gevolg hebben dat de leerling zijn motivatie om te leren verliest en zich niet langer inspant bij het uitvoeren van taken, met als gevolg onderpresteren.

Onderpresteren is te omschrijven als een discrepantie tussen de schoolprestaties van de leerling en de prestaties die op grond van zijn werkelijke capaciteiten verwacht zouden mogen worden.

Verveling

Doordat de leerling te weinig te doen heeft en zich onvoldoende hoeft in te spannen, kan verveling optreden. Deze verveling kan vervolgens weer leiden tot allerlei vormen van probleemgedrag (andere leerlingen van hun werk afhouden, overdreven veel aandacht van docent vragen).

Perfectionisme en faalangst

Dit komt veel voor onder hoogbegaafde leerlingen. De leerling heeft onvoldoende geleerd wat het is om fouten te maken. Daardoor stelt de leerling te hoge eisen aan zichzelf en weigert bepaalde taken omdat hij bang is dat hij iets niet direct goed zal doen.

Sociale problemen

In sociaal opzicht kunnen hoogbegaafde leerlingen in de problemen komen. Ze zijn op het sociale vlak vaak rijper dan hun leeftijdsgenoten. Doordat zij andere verwachtingen ten aanzien van relaties hebben en andere interesses of doordat ze een andere ontwikkeling doormaken, krijgt de leerling geen of moeilijk aansluiting bij leeftijdsgenoten. Hierdoor kan de leerling sociaal geïsoleerd raken. Een deel van de problemen kan veroorzaakt worden doordat (hoog)begaafdheid niet wordt opgemerkt door de omgeving of doordat er negatief op wordt gereageerd. Waarschijnlijk kunnen veel problemen voorkomen worden door (hoog)begaafdheid bijtijds te signaleren en daar adequaat op te reageren.

Dit is een zeer korte uitleg. Kijk voor meer informatie ook onder het kopje “Ouders”. Graag laat ik uw team kennis maken met deze onderwerpen door middel van een lezing of een workshop. Neem vrijblijvend contact met mij op.