Hoogbegaafdheid is een beschrijvende term die aangeeft op welke wijze en in welke mate begaafdheid aan de oppervlakte treedt. Hoogbegaafdheid wordt in verband gebracht met het behalen van uitzonderlijke prestaties op verschillende maatschappelijk relevante gebieden (Montgomery, 1999).
Hoogbegaafdheid wordt niet alleen bepaald door het IQ van een persoon (de kwaliteit van informatieverwerkingsprocessen, gemeten met een intelligentietest). Naast een hoge intelligentie worden uitzonderlijke prestaties voorspeld door een aantal andere eigenschappen van de persoon. In een veelgebruikte omschrijving van hoogbegaafdheid van Renzulli (1978), het zogenaamde Triadisch Model, wordt gesproken over een hoogbegaafde leerling, wanneer hij in ieder geval beschikt over de volgende persoonlijkheidskenmerken:
- bovengemiddelde intellectuele vermogens;
- taakgerichtheid en volharding (motivatie): doorzettingsvermogen om een taak te volbrengen;
- creatief vermogen: creatief zijn in het oplossen van problemen.
Wanneer we een IQ-score van 130 of hoger als criterium voor hoogbegaafdheid hanteren, dan kunnen we stellen dat 2,5% van de populatie een IQ-score op “zeer begaafd niveau” haalt. Dat betreft ongeveer één leerling per klas (bron: internetsite SLO Enschede).
Er valt echter geen precieze grens te trekken. Het Centrum voor Begaafdheidsonderzoek (CBO) spreekt daarom liever van de bovenste 5 tot 10 procent van alle leerlingen. Wanneer gekeken wordt naar het percentage leerlingen dat kenmerken van hoogbegaafdheid bezit, hanteert het Centrum voor Begaafdheidsonderzoek (CBO) zelfs een percentage van 10%. Dat zijn dus twee tot vier leerlingen per klas (Mooij, Hoogeveen, Driessen, van Hell, Verhoeven, 2007).
Figuur 2-1
De gemiddelde IQ-score ligt tussen de 90 en 110. Bij een IQ-score tussen de 111 en 120 spreken we van een bovengemiddelde score, bij een IQ-score tussen de 121 en 130 van een score op begaafd niveau en bij een IQ-score boven de 130 van een score op zeer begaafd niveau (SLO).
Sommige scholen zetten het model van Joseph Renzulli (1978) verbazingwekkend in. Het zogenaamde drie-ringen concept van hoogbegaafdheid bestaat uit drie gebieden: bovengemiddelde intelligentie, creativiteit en motivatie om een taak af te maken. Renzulli stelde die drie factoren voor in een model met drie venn-diagrammen, die elkaar op één punt in het midden overlappen. De hoogbegaafden zouden zich in deze doorsnede bevinden. Maar alleen deze kwaliteiten zijn niet genoeg om als hoogbegaafd geïdentificeerd te worden. Volgens Renzulli moet het kind laten zien dat hij zijn middelen zichtbaar inzet en tot een meetbaar product komt. Een kind moet dus iets produceren om aan te tonen dat het hoogbegaafd is. Een kind van 6 dat vragen stelt over het bestaan van God en over leven en dood is niet hoogbegaafd, tenzij het een presentatie maakt over dit onderwerp? En kinderen die onderpresteren? Het model van Renzulli gebruiken bij een onderpresterend kind is contradictio in terminis. Voor deze benadering van volwassenen is geen ruimte in de kinderwereld.
Model van Mönks
Mönks (1985) heeft het model van Renzulli uitgebreid met een drietal factoren die van invloed zijn op het tot uiting komen van hoogbegaafdheid. Hoogbegaafdheid ontstaat door het samengaan van de drie persoonlijkheidskenmerken “hoge intellectuele capaciteiten”, “creativiteit” en “motivatie”. Deze kenmerken worden tijdens hun ontwikkeling beïnvloed door de drie sociale hoekstenen “school”, “peers” en “gezin”. Wanneer deze invloed negatief is, staat dit het manifest worden van de hoogbegaafdheid in de weg. Met “peers” wordt bedoeld: ontwikkelingsgelijken, dus leeftijdgenoten met wie men op zijn eigen niveau kan communiceren. Creativiteit komt volgens Mönks tot uiting in flexibiliteit, vindingrijkheid, zelfstandigheid en weetgierigheid bij het benaderen en oplossen van problemen. In de onderstaande figuur staat het totale model.
Als je wilt weten hoe je de leerlingen kunt motiveren en hun potentieel te leren benutten, neem dan contact met mij op! Ik kan een lezing op jouw school verzorgen over dit onderwerp en nog meer waar jullie tegenaan lopen.
Laden...
Evenementen
Laatste reacties