Vrienden maken kan moeilijk zijn voor hoogbegaafde kinderen. Vaak hebben zij geen ontwikkelingsgelijken in de klas en voelen zij zich niet op hun gemak met kinderen die hun intellectuele focus niet delen. Het resultaat kan zijn dat deze kinderen niet de juiste, bij hun leeftijd passende, sociale vaardigheden ontwikkelen. En dat maakt vrienden maken nog moeilijker.

Soms zijn het de ouders die het nog moeilijker maken voor hun hoogbegaafde kinderen om zich gepaste sociale vaardigheden eigen te maken doordat zij alleen de intellectuele groei van het kind aanmoedigen. Dit kan ten koste gaan van de sociale ontwikkeling. Het resultaat kan zijn dat kinderen die excelleren op academisch gebied geremd worden in hun psychologische groei.

Hier wat tips:

1. Zorg er voor dat je kind diverse vaardigheden beheerst, in plaats van de focus te leggen op alleen intellectuele krachten.
2. Hoogbegaafde kinderen zoeken vaak het gezelschap van volwassenen, alsook hun aandacht en goedkeuring. Dat is niet verkeerd, maar het evenwicht kan snel zoekraken, hetgeen kan bijdragen aan het vastlopen van de sociale ontwikkeling. In de omgang met volwassenen leunen hoogbegaafde kinderen op de meer gepolijste sociale vaardigheden van die volwassenen in plaats van hun eigen sociale vaardigheden op natuurlijke wijze te polijsten. Het is immers voor het kind niet nodig om zich in te spannen bij het vinden van een geschikte wijze van communiceren met leeftijdsgenoten en ontwikkelingsgelijken.
3. Leer je kind de basis van sociale vaardigheden. Sommige hoogbegaafde kinderen waar ik mee werk maken bijvoorbeeld geen oogcontact met anderen, vergeten te glimlachen of te groeten, vergeten namen van andere kinderen, geven nooit complimenten, vragen niet “hoe was je weekend?” of doen geen moeite om aangenaam te zijn.
4. Leer deze vaardigheden expliciet aan. Wanneer je denkt dat je kind gebaat zou zijn bij een sociale vaardighedentraining, meld hem of haar aan. Door een rollenspel met andere kinderen oefent je kind diverse vaardigheden. Thuis moet je kind wel begeleid worden in het toepassen daarvan. Je kunt je kind vragen hoe vaak hij/zij de vaardigheden gebruikt, welke reacties er gegeven worden en dergelijke. Blijf controleren en bijsturen tot de aangeleerde vaardigheden automatisme worden en goed worden toegepast in de omgang met andere kinderen.
5. Stimuleer je kind in contact te komen met andere kinderen die intellectueel niet hun gelijken zijn. Bij sommige kinderen is een lichte aanmoediging genoeg. Bij andere is het nodig dat ouders helpen met het regelen van afspraken, minimaal een keer per week. Het kan nodig zijn je kind te adviseren hoe het zich moet gedragen tijdens deze afspraken. Na afloop kun je feedback geven en praten over wat er goed ging en wat beter kan. Hoogbegaafde kinderen kunnen zo in zichzelf gekeerd zijn dat ze niet eens in de gaten hebben welk effect hun gedrag op anderen heeft (in mijn ervaring lijkt dit zelfs meer regel dan uitzondering).
6. Laat je kind meedoen aan buitenschoolse activiteiten die samenwerking promoten. Een teamsport bijvoorbeeld, een theatergroep of scouting. Vermijd intellectuele competentie tenzij het gaat om iets dat teamwerk promoot en waarbij geen individuele winnaars zijn. Activiteiten die samenwerking en eerlijk spel met teamgenoten benadrukken helpen je kind in het ontwikkelen van sociale vaardigheden.
7. Sta er op dat je kind betrokken wordt bij tenminste één zo’n activiteit per jaar. Als je kind klaagt – zoals veel hoogbegaafde kinderen – dat hij/zij niet goed is in de betreffende activiteit, des te beter. Deelnemen in een team waarin zijn/haar prestaties gemiddeld of zelfs ondergemiddeld zijn, kan je kind helpen empathie te ontwikkelen met anderen die op hun beurt niet goed zijn in het schoolse leren.
8. Kijk naar je eigen sociale vaardigheden. Sommige ouders ontbreekt het, net als hun hoogbegaafde kinderen, aan sociale vaardigheden. Deze ouders waarderen de intellectuele prestaties van hun kind boven alles, zijn kritisch over leerkrachten en lessen, kleineren andere kinderen en staan op een speciale behandeling voor hun kind. Herken je jezelf hierin? Ik in ieder geval wel.
9. Maak gebruik van andere dan intellectueel uitdagende programma’s voor je kind. Bijvoorbeeld schilderen en filosoferen, tuinieren, modelbouw, sport en dergelijke. Zo’n programma zou gebaseerd moeten zijn op teamwerk, creativiteit en focus op het proces en niet op de resultaten, samen met een zo breed mogelijke benadering. Deze benadering is gebaseerd op samenwerking en het doel is de interpersoonlijke vaardigheden te versterken.

Ouders die bewust strategieën zoals deze gebruiken, kunnen hun kind helpen met het ontwikkelen van sociale vaardigheden en vriendschappen die zo belangrijk zijn voor algemene ontwikkeling en succes in het leven.

Dit soort artikelen met tips publiceer ik in mijn nieuwsbrief Krabbelz. Wil je je abonneren? Kijk dan op de homepage en schrijf je in!