Hoogbegaafd zijn betekent dat je intelligenter bent dan de gemiddelde mens. Als je hoogbegaafd bent heb je een hoge zogenoemde academische intelligentie. Academische intelligentie komt neer op  denken en op het oplossen van (nieuwe) problemen.

Een definitie

Hoogbegaafdheid wordt niet alleen bepaald door het IQ van een persoon (dat gemeten wordt met een intelligentietest). Naast een hoge intelligentie worden uitzonderlijke prestaties voorspeld door een aantal andere eigenschappen van de persoon. In de meest gebruikte omschrijving van hoogbegaafdheid, het zogenaamde Triadisch Model van de Amerikaanse professor Renzulli, wordt gesproken over een hoogbegaafde leerling, wanneer hij in ieder geval beschikt over de volgende persoonlijkheidskenmerken:

-          hoge intellectuele vermogens: meestal wordt als grens een IQ van 130 of hoger gehanteerd;

-          taakgerichtheid en volharding (motivatie): doorzettingsvermogen om een taak te volbrengen;

-          creatief vermogen: creatief zijn in het oplossen van problemen.

De gemiddelde IQ-score ligt tussen de 90 en 110. Bij een IQ-score tussen de 111 en 120 spreken we van een bovengemiddelde score, bij een IQ-score tussen de 121 en 130 van een score op begaafd niveau en bij een IQ-score boven de 130 van een score op zeer begaafd niveau. Deze verdeling zie je terug in de IQ-grafiek, die het IQ afzet tegen het bevolkingspercentage:

Grafiek IQ

De Nederlandse professor Mönks heeft aan het model van Renzulli nog iets toegevoegd. Namelijk: de positieve invloed vanuit de omgeving van het kind (gezin, school en peers). In de onderstaande figuur staat het totale model:

Mönks

Moet je altijd een test doen?

Zonder een IQ-test kun je vaak ook wel merken of je hoogbegaafd bent. Het is dus niet nodig om meteen een IQ-test aan te vragen – het kan verstandig zijn je eerst goed voor te laten lichten. Als je je herkent in de volgende punten zou je weleens hoogbegaafd kunnen zijn:

• Als je hoogbegaafd bent, leer je op inzicht.
• Je leertempo ligt hoger dan dat van andere leerlingen.
• Je kunt goed met verschillende dingen tegelijk bezig zijn.
• Je hebt weinig behoefte aan instructie omdat je snel begrijpt hoe iets in elkaar zit.
• Oefening en herhaling passen niet bij je.
• Je denkt diep na over levensvraagstukken en houdt ervan dingen te onderzoeken.
• Zelfstandig werken heeft je voorkeur. Je kunt je goed concentreren en je hebt een goed geheugen.
• Je denkt vaak in “sprongen”.
• De ideeën die je hebt zijn creatief en origineel.
• Je bent meestal – extreem – goed in meerdere vakken en vaak blink je ook uit in muziek of sport.

Maar hoe weet je zeker of je hoogbegaafd bent?

Er zijn mensen die pas op latere leeftijd, als ze al lang een loopbaan hebben, ontdekken dat ze hoogbegaafd zijn. Ze merkten wel eerder dat ze niet goed begrepen werden door anderen, dat ze zich anders voelden dan anderen. Als hun hoogbegaafdheid eenmaal aan het licht gekomen is, voelen ze zich vaak alsof de stukjes van de puzzel ineens in elkaar vallen. Meestal komen ze erachter dat ze hoogbegaafd zijn door iets wat ze lezen of zien en waarin ze zichzelf herkennen. Als ze vervolgens een test maken en hun vermoeden bevestigd wordt, valt er vaak een jarenlange last van hen af. Om zeker te weten of je hoogbegaafd bent, is een test niet altijd nodig. Als je talenten en aanleg op school en daarbuiten goed naar voren komen, zijn je hoge resultaten en je snelle manier van denken en handelen op zich al voldoende. Als je twijfelt over wel of niet hoogbegaafd zijn of je kunt door omstandigheden niet laten zien wat je kunt, kan een test uitkomst bieden. Ook als er onenigheid is over je aanleg tussen bijvoorbeeld je ouders en de school kan een test helpen.

DirkJan

Iets over IQ scores

Bron: Wikipedia

IQ is de afkorting van IntelligentieQuotiënt. Het intelligentiequotiënt of IQ is één van de meest gangbare maten voor de intelligentie. Het is een score afgeleid van een verzameling gestandaardiseerde tests die zijn ontwikkeld met het doel om de cognitieve vaardigheden van een persoon vast te stellen. Bij kinderen, bij wie de intelligentie nog zo sterk in ontwikkeling is, gebeurt dat in relatie tot de gemiddelde intelligentie van haar of zijn leeftijdsgroep.

Oorspronkelijk werd het IQ door Henry Goddard gedefinieerd als:

Voor een indicatie van het IQ van kinderen was dit aanvankelijk een bruikbare definitie. Voor volwassenen ging die berekening niet op. David Wechsler stapte over op een IQ-meting (zijn Wechsler-Bellevueschaal van 1939, voorloper van de WAIS) door de prestatie van de proefpersoon te vergelijken met de scores van grote normgroepen, een principe dat sindsdien algemeen verspreid werd. Alleen bij kinderen zijn die normgroepen van ongeveer dezelfde leeftijd.
Het IQ is een genormaliseerd getal op een schaal waarvan het gemiddelde op 100 wordt gesteld met een standaarddeviatie van 15. Intelligentietests worden zo ontworpen dat de distributie van IQ scores ongeveer ‘normaal’ of Gaussiaans is. Het gemeten IQ wordt daarbij gezien als een schatting van het ware, maar onbekende, IQ. Steeds vaker worden dan ook de betrouwbaarheidsgrenzen van het gemeten IQ vermeld, zoals in de nieuwe WAIS. Herhaalde proeven bij eenzelfde persoon wijzen uit dat diens testuitslag inderdaad soms tot twintig punten kan verschillen met een eerdere test, door allerlei oorzaken zoals gezondheid, vermoeidheid, stress en gewenning aan materiaal en situatie.

Kanttekeningen

Voor het IQ bestaat bijzonder veel belangstelling, omdat een persoon daarmee gemakkelijk te beoordelen lijkt. Een aantal kanttekeningen dient wel geplaatst te worden bij IQ-tests.

Een IQ-test is ten eerste een momentopname (zoals bij veel metingen). Als een deelnemer ziek is of gestoord wordt door bijvoorbeeld andere deelnemers of omgevingslawaai zal hij al snel 10-20% minder scoren. Ten tweede is de test te manipuleren: door oefenen (IQ-tests zijn al dan niet tegen betaling te downloaden) kan men ca. 10% hoger scoren. Het verbeteren van de score door van te voren te oefenen geeft dan bij de uiteindelijke test een onbetrouwbare waarde die mogelijk te hoog ligt. Daarnaast kan ook het maken van gedownloade IQ-tests op zichzelf niet als een betrouwbare meting worden gezien. Een kenmerk van een goed intelligentie-onderzoek is namelijk een gestandaardiseerde afname (omstandigheden, etc.) en hier is bij het zelf maken van een gedownloade test geen sprake van. Ook geven veel van deze tests geen duidelijkheid over hoe en door wie de vragen zijn opgesteld en hoe de normering van de test tot stand komt.

Een ander voorbeeld van een niet officiële IQ-test, en tevens een voorbeeld van de recente belangstelling voor IQ-metingen is het programma ‘De Nationale IQ Test‘ van de Nederlandse televisieomroep BNN. Bij dit programma wordt een intelligentiemeting gedaan bij een aantal bekende Nederlandes en een groot aantal andere deelnemers in het publiek. Tevens kunnen kijkers van het TV-programma meedoen om hun eigen score vast te stellen. De test die hier afgenomen wordt is echter geen wetenschappelijke IQ-meting zoals die voor een echte IQ-score gedaan wordt, om dezelfde redenen als de IQ-tests die van internet te downloaden zijn. Ook de uitslag die door de deelnemers van het televisieprogramma gehaald wordt kan dus niet als betrouwbare benadering worden gezien van een IQ-score zoals die uit een echte IQ-test zou komen.

Veel bedrijven en de overheid zijn voor hun assessments ruimer gaan kijken dan alleen het IQ, overeenkomstig de bredere definities van intelligentie.

Een betrouwbare IQ-test dient altijd afgenomen te worden door een persoon die voldoende onafhankelijk is van de opdrachtgever, een universitaire scholing heeft en rekening houdt met  omstandigheden die de test kunnen beïnvloeden.

In de testpsychologie wordt niet in alle gevallen meer een IQ als cijfer gegeven, omdat dit een schijnexactheid creëert. In een aantal gevallen wordt dan de intelligentie uitgedrukt als een bereik rond een bepaalde waarde, waarvan de betrouwbaarheid meegegeven wordt. Deze betrouwbaarheid is afhankelijk van de leeftijdscategorie van de persoon en van het soort test.

Wat de IQ score niet laat zien is hoe creatief je bent. Of dat je een goede musicus, sporter of leider zou kunnen worden. Of dat je genoeg motivatie hebt om je begaafde en getalenteerde brain te gebruiken.