Paternoster

IeKu adviezen



Ouders van hoogbegaafde kinderen lopen verschillende fases door. Deze fases hangen samen met de ontwikkeling van hun kind. Tijdens deze fases lopen ouders tegen verschillende problemen aan. Welke problemen het (kunnen) zijn en welke oplossingen ik daarbij kan bieden, beschrijf ik hieronder.

Klik in de tabel om terug te keren naar de inhoudsopgave.

Probleem Omschrijving Oplossing van IeKu Wat heeft mijn kind eraan

Mijn kind is uitgekleuterd

Sommige kinderen die in de kleuterklas komen zitten qua kennis en vaardigheden vaak al op het niveau van eind groep 2. Deze kinderen hebben grote verwachtingen van school. Vaak hebben zichzelf al leren rekenen tot 20 of lezen en doen dat heel goed (AVI-3 of 4). Niets is zo frustrerend voor een kind dat vlot tot 10 kan rekenen om steeds maar weer tot 3 te tellen en 3 bollen of 3 paddestoelen op een blad te moeten kleven. Veel hb kinderen zullen dit soort werkjes weigeren of alles doen om eronder uit te glippen en het werkje niet te hoeven maken. Ik bied begeleiding aan leerkrachten (via de ouders) om het onderwijs voor het hoogbegaafde kind zo aangenaam mogelijk te maken = verveling tegen te gaan.De leerkracht leert het materiaal aan te passen, het kind te begeleiden op sociaal en emotioneel gebied. Het kind voelt zich gesteund door de leerkracht, krijgt onderwijs op niveau, waardoor motivatieproblemen voorkomen worden.

Mijn kind kan al in groep 1 lezen

Er zijn diverse materialen te koop, zoals Slim kan lezen van Bekius, die speciaal ontwikkeld zijn voor de kleuters met een ontwikkelingsvoorsprong. Ik kan de leerkracht instrueren hoe hij/zij lesstof voor kleuters kan indikken. Het kind verveelt zich niet doordat het letters of woordjes moet lezen. Het kind leest op eigen niveau.

De algemene ontwikkeling van mijn kind is groot, het lijkt enorme voorsprong te hebben op zijn klasgenootjes

Hoe groot een ontwikkelingsvoorsprong is moet eerst vastgesteld worden. Dit kan gedaan worden op school door bv. de intern begeleider. Hij/zij toetst door (wat doortoetsen is kun je vinden onder “Vraag&Antwoord”). Indien de ontwikkelingsvoorsprong groter is dan een jaar zou het kind een persoonlijk leerplan moeten krijgen. Ik kan de leerkracht adviseren over hoe te compacten en verrijken en welke materialen gebruikt kunnen worden.




Verder kan ik advies geven over begeleiding van de sociale en emotionele ontwikkeling van het kind.

Kind krijgt materiaal aangeboden op eigen niveau, waarbij de zone van de naastgelegen ontwikkeling telkens gezocht wordt. Motivatieproblemen en oderpresteren kunnen hiermee misschien worden tegengehouden.

Mijn kind is hoogbegaafd en verveelt zich in de klas

Een hoogbegaafd kind zou de leerstof altijd ingedikt aangeboden moeten krijgen. In de vrijgekomen tijd moet verrijking worden aangeboden. De zone van de naastgelegen ontwikkeling moet telkens opgezocht worden. Het is de taak van de leerkracht om de leerling op alle manieren bij te staan om die grenzen te verleggen. Als er niet iemand is die de leerling een perspectief op die zone van naaste ontwikkeling kan geven, een duwtje, aansporing, schop onder de kont – net wat op dat moment voor deze leerling nodig is – dan valt te verwachten dat de leerling zal blijven binnen de zone die hij al kent en beheerst. Samen met de leerkracht kan ik kijken hoe een methode ingedikt kan worden en welke verrijking aangeboden kan worden. Verder krijgt de leerkracht een korte voorlichting over wat indikken en verrijken is en dat het geen “extra” stof is maar gewoon werk voor een hoogbegaafde leerling dat ook beoordeeld moet worden. Ook kan een aantal theoretische aspecten worden toegelicht. Het kind krijgt nieuw lesstof te verwerken waardoor hij/zij de grenzen opzoekt.




Het leren leren wordt geoefend en de verveling wordt tegengegaan.

Mijn kind wil met kinderen spelen die hem/haar begrijpen

Een kind is op zoek naar ontwikkelingsgelijken. In de reguliere klas is het vaak moeilijk voor hoogbegaafde kinderen (of kinderen met ontwikkelingsvoorsprong) om aansluiting te vinden met leeftijdgenoten. Een plusklas zou daar een (deel van) oplossing voor kunnen zijn. IeKu Advies organiseert IeKu Club voor kinderen en jongeren. Kijk voor de data onder “Agenda”. Het is voor het kind fijn om te ervaren dat er meer hoogbegaafden of ontwikkelingsgelijken zijn. Samen kunnen ze veel lol beleven en van elkaar leren. En misschien ontstaat er een nieuwe vriendschap.

Mijn kind wil veel meer over bepaalde onderwerpen weten en vertellen maar het lijkt niet aan te slepen door de leerkracht

Reguliere school en reguliere leerkrachten zijn vaak niet toegerust om de honger naar kennis van hoogbegaafde kinderen te stillen. De school is wel van goede wil. Het biedt de leerstof aan die de leerling graag wil, maar de informatiehonger is gewoon niet te stillen. De leerling meldt dat hij zich verveelt, de school ziet dat, maar weet niet wat zij nog kan aanbieden. De leerling kan dan een klas overslaan wat ook vaak gebeurt, maar binnen de kortste keren verveelt de leerling zich al weer. Nog een klas overslaan kan natuurlijk altijd weer. Van belang daarbij is wel dat het zelfbeeld op sociaal gebied niet onder druk komt.Ouders moeten begrip opbrengen voor deze niet te stillen informatiehonger van hun kind. Verwijten dat de school geen verrijkingsmateriaal biedt, doet echt geen recht aan de moeite die de school zich getroost. Verwijten kunnen dan de relatie ouders-school onnodig onder druk zetten. Voortdurend in overleg met de leerling zullen ouders en leerkracht voor de leerling interessante leerstof moeten zoeken. Daarbij moet goed opgelet worden dat de leerling zich niet gaat vervreemden van zijn klasgenoten. Ik kan de school wijzen op de noodzaak van verrijken. Bovendien kan ik een leerkracht coachen in begeleiding van hoogbegaafde leerlingen.




Een persoonlijk leerplan dat regelmatig geëvalueerd wordt is essentieel.

Een kind kan ook deelnemen aan de IeKu Club.

Een kind dat het leren positief ervaart zal geen afkeer krijgen voor school, zal de motivatie tot leren niet verliezen en zal niet gaan onderpresteren.

Mijn kind is hoogbegaafd en wordt gepest

Hoogbegaafde kinderen vallen vaak op doordat ze verschillen van hun klasgenoten. Ze worden daarom soms doelwit van pestgedrag. Om je kind te helpen weerbaarder te worden organiseer ik de training Omgaan met pesten.




Aan de hand van veel praktische voorbeelden en rollenspel kunnen kinderen oefenen hoe ze kunnen reageren in verschillende situaties.

Deze training helpt je kind een begin te maken met zij/haar verandering (om tegen pesten te kunnen)

Ze zeggen dat mijn kind niet sociaal vaardig is

De hoogbegaafdheid op zich is niet het probleem. Wél de manier waarop de omgeving er mee omspringt, bewust en onbewust.




Dit kan de oorzaak zijn voor sociaal gedeformeerd gedrag.

Ernstige problemen kunnen ontstaan door:

  • het verder in ontwikkeling zijn in vergelijking met leeftijdgenoten, waardoor er een ander verwachtings-patroon leeft en er vervolgens sociale problemen kunnen ontstaan
  • gebrek aan contact met klas- en leeftijdgenoten, wat kan leiden tot grote eenzaamheid bij het kind
  • het ontbreken van adequate lesstof, waardoor verveling en uiteindelijk totale demotivatie en apathie een kans krijgen
Het is belangrijk de kinderen in een omgeving met ontwikkelingsgelijken te laten oefenen met bij hen van nature aanwezige uitstekende sociale vaardigheden. Daarbij is het van belang te leren hoe je jezelf het best in een wereld die jou niet goed begrijpt en die jij ook niet begrijpt, kunt presenteren.IeKu Club biedt de hoogbegaafde kinderen de omgeving waarin zij zichzelf kunnen en mogen zijn. De accenten liggen op openheid, sociale vaardigheden, de omgang met ontwikkelingsgelijken en het emotioneel welbevinden. Ook wordt er tegemoet gekomen aan de cognitieve ontwikkeling. Hier is het kind niet exceptioneel maar gelijkwaardig aan de andere kinderen. Uitgangspunt is dat het kind mag zijn zoals het is: erkenning is een sleutel tot beter functioneren.

Mijn kind laat helemaal niets meer zien op school en haalt slechte cijfers

Het lijk er op dat je kind onderpresteert. Onderpresteren is het resultaat van een sluipend proces waarbij leerling, leraar en ouders gezamenlijk betrokken zijn. Aan de volgorde waarin de mogelijke oorzaken van onderpresteren benoemd worden, mag dan ook geen hiërarchie voor hulpverlening afgeleid worden.




Onderpresteren heeft te maken met de ontwikkeling van zelfbeeld. Het is een verstoring van de identiteitsvorming. Er is iets aan de hand met contact en met corrigerend gedrag (complimenten, kritiek, etc).

Kinderen die onderpresteren moeten positief leren omgaan met hun eigenheid en met hun uniciteit. Ze moeten hun isolement leren begrijpen en hanteren. Ze moeten ondersteund worden bij de ontwikkeling van een positief zelfbeeld. Bovendien moeten ze constructief en onafhankelijk leren omgaan met ‘de ander’. Vier keer moeten klinkt niet aanlokkelijk…IeKu Advies biedt persoonlijke begeleiding voor onderpresterende kinderen en jongeren. Voorts is de IeKu Club een aangewezen plaats om het proces (zoektocht) te ondersteunen door contact met gelijkgestemden en ontwikkelingsgelijken. Kind/jongere krijgt inzicht in de redenen waarom hij/zij onderpresteert en wat er aan gedaan kan worden. Stap voor stap zie je verbetering (kan erg langzaam gaan), maar met de steun van ouders, leerkrachten/docenten en mij is de kans van slagen groot.

Mijn kind zit nu in de brugklas en heeft enorme moeite met het huiswerk maken

Wanneer hoogbegaafde kinderen op de basisschool niet genoeg uitdaging krijgen, waardoor ze niet leren tegen hun grenzen aan te lopen, zullen ze nooit hebben geleerd hoe te leren. Alles ging “vanzelf” en ze hoefden nooit moeite te doen. In de brugklas krijgen ze het enorm zwaar. Ze zullen niet alleen met de gewone aanpassingen die iedere brugklasser krijgt te verduren te maken krijgen maar ook met de shock van de hoeveelheid leerstof en met het feit dat ze het niet “zomaar” kunnen onthouden. Bovendien doordat er op de basisschool haast nooit huiswerk meegegeven wordt, leert een kind niet hoe het huiswerk moet maken (tijd indelen, wanneer wat af moet en hoeveel tijd heb ik ervoor nodig). Voor de jongeren uit de brugklas biedt IeKu Advies een training Leren leren en organiseren. In een aantal sessies wordt uitgelegd en geoefend hoe je het beste een planning kunt maken en hoe je feiten, woordjes voor Frans e.d. leert en onthoudt.Indien nodig wordt een individuele training ingezet. Een kind krijgt inzicht in zijn/haar leerproces en leerstrategie. Aan de hand daarvan kan een plan van aanpak worden gemaakt (een rooster) die telkens weer gebruikt kan worden bij het maken van huiswerk of leren voor een proefwerk.

De leerkracht van mijn dochter zegt dat ze pas verrijking krijgt als haar werk af is, maar ze wil bijna nooit haar werk afmaken

Dit is een vaak voorkomend probleem. Leerkrachten vinden vaak dat een leerling pas aan “extra” taken mag werken wanneer de gewone werk af is. Maar de gewone werk bevat te veel herhaling voor een hoogbegaafd kind. De stof zou tot 25% ingedikt moeten worden, waardoor 75% overblijft voor verrijking. De leerkracht moet het verrijkingswerk zien als gewoon werk, dat ook beoordeeld moet worden. Het is geen “extra” werk. Dat is een grote misvatting. De leerkracht ziet vaak door gebrek aan kennis over hoogbegaafdheid dat een leerling slechts 25% van de leerstof nodig heeft. Alle herhaling kan worden geschrapt. Dit is een grote stap voor een leerkracht. Hij/zij durft niet te schrappen omdat het kind dan misschien te weinig leert (door niet te herhalen). Uit mijn ervaring blijkt dat wanneer de leerkracht ervaart dat de leerling daar genoeg aan heeft en dat hij zonder herhaling de stof beheerst, hij/zij durft direct of na uitleg en een oefening verrijking aan te bieden.Dit kan tijdens een gesprek door IeKu Advies aan leerkrachten worden uitgelegd. Het komt de motivatie van een kind ten goede wanneer het niet onnodig hoeft te herhalen en wanneer het tot het echte leren komt door verrijking te doen.

De leerkracht van mijn kind vindt dat hij niet hoogbegaafd kan zijn, omdat hij niets laat zien in de klas

Een vaak voorkomend probleem. Ouders wordt vaak verweten dat zij hun kind hoogbegaafd willen zien. De leerkracht ervaart die ouders gauw als pusherig. Er kan zo een zinloze, volkomen onnodige strijd tussen school en ouders ontstaan. Of de leerling nu een hoog of iets minder hoog IQ heeft maakt eigenlijk niet zo veel uit. De leerling geeft een signaal dat hij zich verveelt. Meestal is het voldoende dat de leerkracht verrijkingsstof aanbiedt die de leerling graag wil hebben. Neemt de leerling de verrijkingsstof, dan is het probleem vaak weg. Neemt hij die niet of alleen maar in het begin, dan is er volgens de leerkracht wellicht sprake van overwaardering van de ouders ten aanzien van hun kind. Als de strijd blijft heeft een psychologisch onderzoek weinig zin, zeker als de ouders dit buiten de school om doen. De leerkracht en ouders moeten in gesprek over de manier van aanpak. De ouders kunnen voorstellen hun kind didactisch door te laten toetsen door de school (zie hiervoor Vraag&Antwoord). Vaak gaat dit beter onder begeleiding van een externe deskundige, een ECHA-specialist, zoals Renata van IeKu Advies. De specialist spreekt de taal van de leerkracht en kan met simpele argumenten duidelijk maken waarom bv. doortoetsen, verrijken e.d. belangrijk zijn. Blijkt er geen duidelijkheid te komen dan is een psychologisch onderzoek aan te bevelen. Hiervoor moet een psycholoog ingeschakeld worden die ervaring heeft met (onderpresterende) hoogbegaafde kinderen (zie mijn lijst). Een SBD is daarvoor niet de aangewezen instantie.Nadat de uitslag van de test bekend is moet er weer een gesprek komen tussen de school en de ouders (die een ECHA-specialist meenemen). Dan kan opnieuw bekeken worden wat de beste aanpak is. Wanneer een kind bevestigd wordt in zijn gevoelens, voelt hij zich vaak zekerder. Bij aanbod van andere leerstof wordt hij weer aangezet tot werk en denken. Dit verhoogt de motivatie om verder te leren en door te zetten.

Neem contact met mij op!

Wil je regelmatig tips over opvoeding en begeleiding van je hoogbegaafde kind ontvangen? Meld je aan voor de gratis nieuwsbrief Krabbelz.