Veel hoogbegaafde mensen dragen een diep gevoel met zich mee dat er iets in hun leven niet volledig klopt, terwijl zij tegelijkertijd moeilijk onder woorden kunnen brengen waar dat gevoel precies vandaan komt. Aan de buitenkant lijkt het leven vaak goed georganiseerd en succesvol, er is werk, een opleiding, een gezin, een sociaal netwerk en een plek in de maatschappij, en toch blijft ergens onder de oppervlakte de vraag aanwezig of dit werkelijk hun eigen leven is, of dat zij ongemerkt een werkelijkheid zijn gaan bewonen die ooit gevormd werd door verwachtingen, overtuigingen en beelden van anderen.
In deze video onderzoek ik waarom jezelf worden misschien wel de belangrijkste taak van een mensenleven is, en waarom juist hoogbegaafde mensen vaak een lange weg afleggen voordat zij ontdekken hoeveel van hun denken, voelen en handelen gebaseerd is op conditionering die zij ooit hebben overgenomen van ouders, leerkrachten, systemen en maatschappelijke normen.
Een van de centrale thema’s in deze video is het verschil tussen de werkelijkheid van het individu en de werkelijkheid van het gemiddelde. Veel hoogbegaafde mensen beschikken van nature over een brede manier van waarnemen, waardoor zij verbanden zien die voor anderen nog verborgen zijn, mogelijkheden herkennen voordat deze zichtbaar worden en situaties ervaren vanuit meerdere perspectieven tegelijk, terwijl de omgeving waarin zij opgroeien meestal georganiseerd is rondom voorspelbaarheid, meetbaarheid en consensus.
Daardoor ontstaat al vroeg een spanningsveld tussen wat iemand innerlijk ervaart en wat van hem wordt verwacht. Het kind voelt dat zijn waarneming werkelijk is, dat zijn ideeën betekenis hebben en dat zijn manier van denken logisch is, terwijl het tegelijkertijd leert dat de omgeving andere antwoorden verwacht, andere routes aanwijst en andere vormen van succes beloont. Langzaam verschuift de aandacht van binnen naar buiten en wordt de vraag “Wat zie ik?” vervangen door de vraag “Wat verwachten anderen van mij?”
Veel mensen realiseren zich nauwelijks hoeveel invloed hun innerlijke dialoog heeft op de werkelijkheid die zij dagelijks ervaren. Gedachten lijken vaak vanzelf te ontstaan, terwijl een groot deel van die gedachten bestaat uit overtuigingen die ooit zijn aangeleerd, herhaald en uiteindelijk onderdeel zijn geworden van het zelfbeeld.
De vraag die in deze video centraal staat is daarom verrassend eenvoudig: zijn de woorden waarmee je tegen jezelf spreekt werkelijk van jou, of herhaal je overtuigingen die ooit door anderen zijn uitgesproken en die in de loop van de tijd zo vertrouwd zijn geworden dat je bent gaan geloven dat zij jouw waarheid vormen?
Want zodra overtuigingen jarenlang worden herhaald, bouwen zij als het ware een constructie rondom de identiteit. Wat ooit een mening van een ander was, wordt een gedachte. Die gedachte wordt een overtuiging. De overtuiging wordt een onderdeel van het zelfbeeld. En uiteindelijk ontstaat er een werkelijkheid die volledig logisch lijkt, terwijl zij gebouwd is op fundamenten die nooit werkelijk van jezelf zijn geweest.
Om dit proces zichtbaar te maken gebruik ik in deze video opnieuw de metafoor van een gebouw met meerdere verdiepingen. Op de onderste lagen bevinden zich de collectieve verwachtingen, de regels, de systemen en de manieren waarop de meerderheid naar de werkelijkheid kijkt. Hoger in het gebouw bevindt zich een steeds bredere vorm van bewustzijn waarin meer perspectieven zichtbaar worden, meer mogelijkheden ontstaan en meer ruimte ontstaat voor een eigen manier van waarnemen.
Veel hoogbegaafde mensen ervaren dat zij van nature toegang hebben tot die hogere verdiepingen, terwijl zij tegelijkertijd jarenlang hebben geleerd om beneden te blijven wonen. De ontwikkeling waar deze video over gaat heeft daarom weinig te maken met iets nieuws leren en veel meer met het afleren van wat nooit werkelijk bij je heeft gehoord. Het is een beweging terug naar een bewustzijn dat altijd aanwezig is geweest, maar dat onder lagen van aanpassing verborgen is geraakt.
Binnen het onderwijs worden hoogbegaafde kinderen regelmatig beschreven met termen als faalangst en perfectionisme, terwijl deze woorden lang niet altijd beschrijven wat er werkelijk gebeurt. Wanneer een kind een eigen manier van denken heeft en voortdurend wordt geconfronteerd met methoden die niet aansluiten bij zijn natuurlijke manier van waarnemen, ontstaat er spanning. Het kind leert dat de omgeving een bepaald antwoord verwacht, terwijl het zelf voelt dat er meerdere antwoorden mogelijk zijn of dat de vraag vanuit een heel andere invalshoek bekeken kan worden.
Op dat moment ontstaat onzekerheid. Niet omdat het kind zichzelf niet vertrouwt, maar omdat het leert dat zijn eigen waarneming minder waarde krijgt dan de methode. De voortdurende poging om aan die externe verwachtingen te voldoen creëert vervolgens perfectionisme, omdat het kind steeds nauwkeuriger probeert te voorspellen wat er van hem wordt verlangd. Wat later faalangst wordt genoemd, begint vaak als een langdurige verwijdering van de eigen waarheid.
Wanneer mensen jarenlang leren functioneren binnen kaders die vooral gericht zijn op herhaling, voorspelbaarheid en conformiteit, verdwijnt hun creatieve potentieel natuurlijk niet, maar het raakt wel steeds verder naar de achtergrond. Ideeën die ooit vanzelfsprekend waren worden ingeslikt. Nieuwe invalshoeken worden minder snel uitgesproken. Originele gedachten worden vooraf gefilterd op acceptatie.
Juist hoogbegaafde mensen beschikken vaak over een uitzonderlijk vermogen om nieuwe verbindingen te leggen, bestaande patronen te doorbreken en mogelijkheden te zien waar anderen vooral beperkingen zien. Wanneer die kracht wordt onderdrukt, ontstaat er niet alleen persoonlijk verlies, maar verliest ook de samenleving een deel van haar vermogen om zich te vernieuwen.
Een van de mooiste beelden uit deze video is het idee dat identiteit vergelijkbaar is met een architectonisch ontwerp. De vraag is dan niet alleen wie je bent, maar ook welk bouwwerk je iedere dag opnieuw optrekt met je gedachten, overtuigingen, keuzes en verwachtingen.
Ben je bezig een leven vorm te geven dat werkelijk aansluit bij wie je bent, of onderhoud je een constructie die ooit is gebouwd om geaccepteerd te worden?
Zodra iemand zichzelf deze vraag serieus begint te stellen, verandert er iets fundamenteels. Dan verschuift de aandacht van aanpassen naar onderzoeken, van voldoen naar ontdekken en van overleven naar creëren. Identiteit wordt dan geen verzameling labels meer, maar een levend proces waarin iemand steeds dichter beweegt naar zijn oorspronkelijke natuur.
In de laatste delen van de video nodig ik je uit om stil te staan bij wat op dit moment in je leven niet werkelijk in overeenstemming is met wie je bent. Niet als intellectuele oefening, maar als een lichamelijke ervaring. Je kunt vaak voelen waar iets wringt, waar energie weglekt of waar je een rol speelt die allang te klein is geworden.
Door je vervolgens voor te stellen hoe die situatie eruitziet wanneer zij volledig in lijn is met jouw natuur, ontstaat ruimte voor een andere mogelijkheid. Die mogelijkheid hoeft niet onmiddellijk zichtbaar te zijn. Het begint met bewustwording, gevolgd door een innerlijk besluit om trouw te blijven aan wat je diep vanbinnen al weet. Vanuit dat besluit verandert langzaam de manier waarop je denkt, voelt, kiest en handelt, totdat ook de uiterlijke werkelijkheid zich begint aan te passen aan de innerlijke verschuiving.
Uiteindelijk komt deze video steeds terug bij dezelfde eenvoudige vraag: hoe leef jij als jij?
De uitnodiging die onder deze hele video ligt is om laag voor laag te onderzoeken wat werkelijk van jou is en wat ooit door anderen is toegevoegd, zodat er langzaam ruimte ontstaat voor iets wat veel natuurlijker voelt: leven vanuit je eigen bewustzijn, je eigen waarneming en je eigen waarheid.
Want jezelf worden is geen doel aan het einde van de weg, maar het pad zelf.
Gerelateerde onderwerpen
Abonneer op mijn YouTube kanaal:
Vragen of opmerkingen? Laat het ons weten via renata@ieku.nl en wie weet behandelen we het in een volgende video, of nodigen we je uit voor tekst en uitleg. Maatwerk is geen luxe, daarover geef ik regelmatig master classes en nog veel meer.
Wil je meer weten over maatwerk in het onderwijs of opvoeden van uitzonderlijk begaafde kinderen? Ik heb veel mogelijkheden, live of online. Kijk hier naar de mogelijkheden. Meer informatie over hoogbegaafde mannen en hoogbegaafde vrouwen.
Leer samen in een groep of 1-op-1 met Renata (live en online)
