Hoogbegaafde kinderen krijgen dit te vaak te horen.

Je bent te veel. Te luid. Te gevoelig. Je neemt te veel ruimte in.

Veel hoogbegaafde, intense mensen horen dit al vanaf hun kindertijd. Soms kun je je de woorden letterlijk herinneren zelfs en soms komt de boodschap stilletjes binnen: via een zucht, een opgetrokken wenkbrauw, een gespannen gezicht van de volwassenen van wie je afhankelijk was. De energie van die ervaring zit nog steeds in je lichaam en je herbeleeft het misschien zelfs af en toe als een nieuwe ervaring de oude energie triggert.

Als kinderen doen we er alles aan om de band met onze ouders en andere volwassenen (grootouders, leerkrachten) te behouden, omdat we hen nodig hebben om ons veilig te houden. We voelen haarfijn aan wat zij denken en voelen, en we nemen afkeuring vaak op als iets dat ‘fout’ aan ons is. In die woorden wordt met ons ook gecommuniceerd. Het is fout of het is goed. Je bent lief of je bent stout. Het is wit of het is zwart. Het oordeel zit altijd met een vinger te wijzen en kinderen voelen zich gekleineerd en bang.

Hoe ‘te veel’ in je lichaam blijft hangen

Als je de woorden te veel hoort, let eens op wat er in je gebeurt. Welke sensaties voel je? Welke herinneringen, beelden of leeftijden komen omhoog? Wat speelde er in je omgeving toen je dit voor het eerst hoorde of voelde? Waren de volwassenen om je heen niet volwassen? Op wiens zenuwstelsel paste jij je aan?

Krimpen als strategie

Hoe heeft ‘kleiner worden’ je geholpen om verbonden te blijven of je veilig te voelen? En… houdt dat mechanisme je nu eigenlijk nog wel veilig? Dat denk je misschien, maar het is schijnveiligheid. Je voelt je veilig in angst en niet in liefde. En dat is wat zoveel pijn doet.

Weeg eens af wat de risico’s en voordelen zijn van klein spelen versus helemaal jezelf zijn. Veel van de aanpassingen die we als kinderen ontwikkelden, slepen we onbewust mee de volwassenheid in, ook als ze inmiddels achterhaald zijn. Ze beïnvloeden onze keuzes, relaties en de manier waarop we ons uitdrukken. Soms ontdek je dat het gevaar allang is verdwenen, maar dat het oude patroon overeind is gebleven. Goed nieuws is, dat je er iets aan kunt doen.

De vitaliteit onder het label

Wat vroeger werd weggezet als ‘te veel’, was misschien juist creativiteit, gevoeligheid, vreugde, intensiteit, nieuwsgierigheid, diepgang of uitbundigheid. Wiens zenuwstelsel kon jouw levendigheid toen eigenlijk niet aan? Wie probeerde jouw vitaliteit, jouw vuur, jouw expressie te dimmen?

Als je met een zachtere blik terugkijkt, zie je vaak juist kwaliteiten die verkeerd begrepen werden: een vonk die nooit verdwenen is. Talenten die je nu een rijk en vol leven kunnen geven: intuïtie, passie, leiderschap, empathie, moed, authenticiteit.

Richt je aandacht eens op het jongere deel van jezelf dat te horen kreeg dat je te veel was. Het is een van de innerlijke zelven die in de oude energie leeft, maar die voelt alsof het nu nog steeds gebeurt. Stel je voor dat je naast hem of haar zit, met zachtheid en nieuwsgierigheid. Wat zou je dat jongere deel geven, wat niemand toen kon geven? Wat zou hen helpen ontspannen, zich welkom voelen, gezien en warm ontvangen? Voor de volledige inzichten en genezing verwijs ik je naar de Gouden Omhelzing.

Thuishoren

Veel hoogbegaafde kinderen leren (en ook hoogbegaafde volwassenen hebben dit ervaren) dat ze zichzelf moeten temmen en aanpassen om erbij te horen. Maar erbij horen op voorwaarde dat je klein blijft… dat is eigenlijk geen echt thuishoren.

Misschien wil je eens onderzoeken: Waar in je huidige leven word je écht welkom geheten zoals je bent? Wat helpt je lichaam zich veilig te voelen in contact met anderen? Welke omstandigheden nodigen je uit om jezelf volledig te laten zien?

Je stem en aanwezigheid terugwinnen

Stel je voor dat je in een omgeving bent waar je helemaal welkom bent, compleet zoals je bent, onvoorwaardelijk, met totale innerlijke rijkdom, vreugde en expressie. Wat zou er dan veranderen? Wat zou verdiepen of sterker worden? Welke activiteiten zou je blijven doen, en wat zou je zonder schuldgevoel achter je laten?

Breng jezelf terug in je sterke, meelevende hart:

Ik ben vrolijk en sterk. Ik neem mijn kracht terug.

Ik druk mezelf uit zonder me in te houden. Mijn vreugde en passie zijn niet te veel.

Als anderen te veel zijn

De realiteit is dat andere mensen soms ook ‘te veel’ voor óns zenuwstelsel kunnen zijn. Soms is het gewoon een tijdelijke mismatch van energie. Denk maar eens aan de drukke klassen, treinen, winkelcentra. Soms kun je thuis komen, verlangend naar rust en warmte en treft een gestreste partner, ruziënde kinderen of een sfeer die niet past bij wat je op dat moment nodig hebt. Je systeem raakt uitgeput en je reageert anders dan je zou willen. Je zenuwstelsel is tenslotte ontwikkeld in een tijd (je kindertijd) waarin alles wat je zag direct gevaar kon betekenen. Tegenwoordig komen er ook nog de voortdurende online prikkels bij en dat triggert dezelfde overlevingsreacties: vechten, vluchten, bevriezen. Hyperwaakzaamheid put je uit.

Eerlijk naar de situatie kijken

Het helpt om even afstand te nemen. Als je te maken hebt met een innerlijke criticus die je klein houdt, kun je dat onderzoeken, jezelf aanmoedigen en oefenen in meer ruimte innemen. Als je prikkelbaar bent en anderen niet de steun kunt geven die je zoud willen, kan een simpele verontschuldiging wonderen doen.

We kunnen vaak bij onze kinderen terugzien hoe onze beperkte energie of aandacht — zeker toen ze jong waren — soms heeft bijgedragen aan hun gevoel dat ze ‘te veel’ waren. Afhankelijk van hun leeftijd zijn er verschillende manieren om dat te herstellen of opnieuw te kaderen, zodat zij hun oude overtuigingen en schaamte kunnen loslaten.

Meer bewustzijn, meer keuze

Hoe beter je jouw eigen zenuwstelsels leert kennen, hoe meer ruimte er komt voor mildheid — naar jezelf en naar elkaar. Het is niet ‘fout’ als je angstig bent. Het is niet ‘verkeerd’ als je niet eindeloos geduld hebt. Schaamte (nog zo’n Bijbels woord) maakt alles alleen maar zwaarder.

Een persoonlijke noot

Ik heb zelf hyperacusis: een gehoorstoornis waarbij gewone geluiden extreem hard en soms pijnlijk of angstig aanvoelen. Ik kan dan van een geluid schrikken wat iemand anders normaal vindt. In drukke omgevingen — restaurants, groepen mensen — draag ik tegenwoordig een gehoorapparaat, zodat ik binnen die zone blijf waarin het geluid en de energie van de ander niet te hard binnenkomt. Ik heb dan ook veel me time nodig waar ik totaal geen moeite mee heb, want anders zou ik niet kunnen functioneren. Denk na over jouw behoeftes en zorg ervoor dat je niet over je grenzen gaat. Geldt natuurlijk ook voor je kinderen.

Het prachtige, rommelige geheel

Zenuwstelsels zijn simpel en ingewikkeld tegelijk. We voelen ons veiliger bij rustige mensen. We voelen vreugde bij de speelsheid van een kind of de passie van een muzikant. We pikken angst op, we co-reguleren voor rust, we bewegen mee en botsen soms. Het hoort allemaal bij het prachtige, rommelige avontuur van leven in contact met elkaar.

Wat ik je deze maand, op weg naar het grootste feest in Nederland, wil meegeven, stel vooraf je grenzen, zodat je weet, als het nodig is, dat je trouw aan jezelf moet blijven en de grenzen handhaven. Ook voor kinderen is dit ongelooflijk belangrijk. Je moet van het leven kunnen genieten – op jouw voorwaarden.

Meer input krijg je via mijn publicaties of online leren!