Een bewerking van een artikel van Sue Jackson van Daimon Institute.

Oriëntering is een vaardigheid en kunst om te navigeren naar een reeks punten (vaak aangeduid als controle) die op een speciale topografische kaart worden afgebeeld.

Het gaat om het kiezen van routes – hetzij op of buiten de gangbare paden – om de controles te vinden en naar de finish te komen.

Laten we er even van uitgaan dat het opvoeden van uitzonderlijk begaafde kinderen een grondgebied is dat nog onbekend is – een enorm gebied dat groots is, met oneindige uitzichten, onvoorziene omstandigheden en de kans op valkuilen.

Voor de ouders die op dit grondgebied navigeren is de reis soms klam en onstuimig en soms is het zo bijzonder dat alleen al het proberen te omschrijven lijkt op een overdrijving in de overtreffende trap van hoe het is om een mens te zijn. Vele mensen kunnen zich geen voorstelling maken van de intensiteit wat het opvoeden van uitzonderlijk begaafde kinderen met zich meebrengt, laat staan dat men het begrijpt.

De vraag is: als opvoeden al een hele klus is, hoe kunnen we het opvoeden van uitzonderlijk begaafde kinderen dan betitelen? Als angst? Genoeg van dat! Als schoonheid? Dat heeft wel mijn voorkeur! De schoonheid zit in het zien hoe deze kinderen “groeien”. De grote dingen, zoals afstuderen en de kleine dingen, zoals voor het eerst zelfstandig vrienden maken. En dan de onstuimige dingen, zoals het proberen te passen in een schoolprogramma dat niet voor hen is ontworpen, door te manipuleren ten einde het zoveel mogelijk naar hun hand te zetten. Het is een systeem dat niet eens weet van hun bestaan. (Moeder van twee uitzonderlijk begaafde meiden, nu volwassenen).

Wij voeden onze zeer begaafde kinderen op in een wereld die voornamelijk is ontworpen voor minder cognitief geavanceerde, minder intense en gemakkelijker te begrijpen jongeren.

Hoe is het om een ouder, een begeleider en een tolk te zijn van deze zeer uitzonderlijke kinderen? Hoe vinden ouders van deze ongebruikelijk begaafde kinderen hun eigen weg tijdens deze zeker verrassende opvoedreis?  Wat is het juiste kader om vaardigheden en kennis over te brengen welke hen de ankers ‘hoop en visie’ zullen bieden voor het veilig grootbrengen van hun uitzonderlijk begaafde kinderen?

Mijn bescheiden mening is dat de opvoeding van mijn zoons begint en eindigt met partnerschap en vertrouwen. En opvoeden faalt door angst, starheid en middelen. (moeder van twee uitzonderlijk begaafde kinderen, 8 en 11 jaar oud). De kunst van het opvoeden van uitzonderlijk begaafde kinderen komt echt van binnenuit. Vertrouw er op dat je kunt navigeren, aanpassen en vertrouwen. Van ieder van deze unieke persoonlijkheden is er geen tweede, als een kunstwerk wat steeds intenser tot de verbeelding spreekt. (Moeder van een extreem begaafde jongen, 9 jaar oud. Naarmate we in kennis groeien en meer ervaring krijgen in de opvoeding van onze kinderen, ontstaat er een band die gevormd wordt. Het is gebaseerd op vertrouwen, op het diepste bewustzijn – op een diep weten-zonder-oordeel en het is vrij van vooropgestelde ideeën (over onszelf, over ouderschap). Die band is heel diep. (Moeder van twee uitzonderlijk begaafde kinderen, 10 en 12 jaar oud)

De soefi Hakim Sanai (12e eeuw) beschrijft dit als een “liefdevolle bewustzijn” en het is een essentiële gemoedstoestand om te vormen.

Je leert me om dingen anders te zien,

Reiken naar beneden door het schuim van de oceaan,

Mijn vingers rusten op de parel

Aan de bodem van de zee.

Onze kinderen leren ons om dingen anders te zien. Ze nodigen ons uit de dieptes te bezoeken.

Schoonheid genoeg, hoewel we het als vanzelfsprekend ervaren, het niet op prijs stellen in het moment, altijd bezig met het oplossen van problemen (uit angst), echt of waargenomen. . . Wie zijn uitzonderlijk begaafde kinderen? Wat kunnen ze zich afvragen? Wat kunnen ze voelen? Waartoe openen ze elke dag onze ogen en harten? De liefde die ze uitstralen, de pure vreugde in het leven. Het weten voorbij het weten. Het imploderen van jarenlang opgebouwde en onbegrepen intensiteit.


In het jaaronderzoek van het Daimon Institute for the Highly-Gifted rapporteerden ouders in 2015 een diep en onuitputtelijk geloof in hun kinderen. De ervaringen van ouders van uitzonderlijk begaafde kinderen werden regelmatig beschreven als “een reis”. Een die zo verrassend en onverwacht is dat het een verward gevoel achterlaat.

Het was allemaal zo onverwacht. (Moeder van twee PG-kinderen, nu volwassenen)

Als we het raamwerk van academische kennis, die de aard en de behoeften van  uitzonderlijk begaafde kinderen omschrijft, combineren met de gedeelde kennis en expertise van de ouders zelf, kunnen we een gespecialiseerde topografische kaart presenteren: een gezamenlijk raamwerk dat als handleiding gebruikt kan worden voor het grootbrengen van uitzonderlijk begaafde kinderen. Maar deze zoektocht naar een collectieve intelligentie heeft een aantal moeilijkheden. Ten eerste is het raamwerk van de wetenschappelijke kennis over uitzonderlijke begaafdheid, net als elke vorm van kennis, onvolmaakt. Het is zeker beperkt en endemisch, met specifieke onderzoeksuitdagingen die uniek zijn voor deze kleinere subgroep van de grotere begaafde bevolking.

Als uitschieters van uitschieters bestaan uitzonderlijk begaafde mensen van veel minder dan 1% van de bevolking. Ze worden onderscheiden door hun verbazingwekkende cognitieve verwerkingsvaardigheden, speciale talenten, buitengewone gevoeligheid en intensiteit.

Deze eigenschappen worden op een complexe manier gecombineerd en vormen een unieke rangschikking van ongewone perceptie, buitengewone, vaak onvoorspelbare betekenis (en niveaus) van begrip, ontelbare manieren van expressie, een zeer bijzondere innerlijke ervaring en soms onverklaarbare manieren om dingen te leren kennen.

Ik voelde me altijd alsof ik 10 stappen achter hem was, in bijna alle opzichten. Hij verslond informatie, en ondervraagde zoveel dingen die andere kinderen gewoon aannamen. (Moeder van een jonge man van 19)

De vele onderdelen van elk  uitzonderlijk begaafd kind interageren met elkaar op meerdere manieren om om zo te komen tot een totaalbeeld opgebouwd door creatieve en onverwacht uitzonderlijke gedachten, die niet aannemelijk lijken te zijn.

Het is alsof ik een raket heb en ik moet leren hoe ik het moet besturen. Welke brandstof werkt, en in welke omgevingen. Maar ik weet niet zeker dat mijn leraren zelfs weten dat ik een raket heb. (uitzonderlijk begaafd kind, leeftijd 8).

Elk uitzonderlijk begaafd gezin heeft zijn eigen unieke cultuur, een cultuur die de kinderen vormt en beïnvloedt. Het is daarom uiterst moeilijk om te generaliseren over de ervaringen van uitzonderlijk begaafde kinderen en hun absolute behoeften te voorspellen. Hoewel ze veel dingen gemeen hebben – uitzonderlijk begaafde kernkenmerken (Jackson, 2014) – hun unieke ervaringen en het traject van hun ontwikkeling verschillen sterk van kind tot kind.

Vader van twee uitzonderlijk begaafde kinderen, “M” bevestigt dit vanuit een ouder perspectief:

Geen twee 1 op 100.000 kinderen zijn hetzelfde. Ze komen met verschillende sterke punten, verschillende zwakke punten, verschillende problemen. Zo kunnen we ouders vergelijken, horen wat werkte of niet voor bepaalde kinderen werkte, en daardoor leren om ons begrip van mogelijkheden te vergroten. Maar aan het eind van de dag zijn we gedwongen alleen te vertrouwen op onze eigen capaciteit om onze kinderen te zien en te begrijpen voor wie ze zijn – om onze aanwijzingen niet uit boeken, experts of collega’s over te nemen, maar te leren van de wijze waarop onze kinderen kiezen zich te manifesteren.

Bijzondere aandacht besteden aan de ontwikkeling van ieder uitzonderlijk begaafd kind en poging wagen om de bijzondere behoeftes van ieder kind in het gezin te onderscheiden (in de verschillende contexten waarin ze interageren en leven) was een algemeen thema van alle ouders geïnterviewd voor dit artikel.

En dit is het kunst van opvoeden: ik heb de traditionele ideeën van succes genegeerd en gericht op mijn kind, zijn gevoelens en zijn specifieke behoeften. Het is een kunst om onze individuele kinderen te kennen en te weten wat goed voor hen is. (Moeder van een uitzonderlijk begaafde jongen, 18 jaar oud)

P. Susan (Sue) Jackson is oprichter van Daimon International, een internationale organisatie ter ondersteuning van uitzonderlijk begaafde en getalenteerde mensen wereldwijd. Tevens is zij oprichter en hoofdtherapeut van The Daimon Institute for the Highly Gifted in Vancouver.

Bewaren

Bewaren

Bewaren

Bewaren

Bewaren

Bewaren

Bewaren