Waarom aanpassen hoogbegaafde mensen zoveel energie kost

Veel ouders van hoogbegaafde kinderen herkennen hetzelfde patroon. Hun kind komt moe thuis van school, trekt zich terug op zijn kamer, raakt sneller overprikkeld dan leeftijdsgenoten of lijkt voortdurend energie tekort te komen, terwijl het tegelijkertijd intelligent, nieuwsgierig, creatief en sociaal vaardig is.

Vaak wordt gezocht naar verklaringen in drukte, gevoeligheid, slaaptekort of overprikkeling. Hoewel deze factoren een rol kunnen spelen, ligt er volgens mij vaak een diepere oorzaak onder de vermoeidheid die zoveel hoogbegaafde kinderen ervaren.

In deze video onderzoek ik waarom aanpassen zoveel energie kost en waarom vrijwel ieder hoogbegaafd kind zich in meer of mindere mate aanpast aan zijn omgeving, vaak zonder dat het zich daar zelf bewust van is. De vraag is daarbij niet óf een hoogbegaafd kind zich aanpast, maar hoeveel energie die aanpassing dagelijks vraagt en hoeveel van zichzelf het kind onderweg verliest.

“Waarom aanpassen hoogbegaafde mensen zoveel energie kost”

In deze video

• Hoogbegaafdheid en hoger bewustzijn
• Waarom aanpassen energie kost
• Hoogsensitiviteit en empathie
• Het verschil tussen jezelf zijn en jezelf aanpassen
• De rol van ouders
• Onderwijs en energielekken
• Eigenwaarde en zelfzorg
• De ontwikkeling van autonomie
• Grenzen bewaken
• Trouw blijven aan jezelf

Hoogbegaafdheid en hoger bewustzijn

Wanneer ik spreek over hoogbegaafdheid, spreek ik niet uitsluitend over intelligentie of cognitieve vermogens. Ik kijk naar hoogbegaafdheid als een vorm van bewustzijn, een manier van waarnemen waarbij een kind veel meer informatie verwerkt dan zichtbaar is aan de buitenkant.

Veel hoogbegaafde kinderen beschikken over een groot empathisch vermogen, een sterk ontwikkeld waarnemingsvermogen en een natuurlijke gevoeligheid voor sfeer, emoties en onderliggende processen. Zij voelen vaak haarfijn aan wat er in een groep gebeurt, wat een ander nodig heeft en welke verwachtingen er in een omgeving leven.

Juist daardoor passen zij zich vaak automatisch aan. Niet omdat iemand dat expliciet van hen vraagt, maar omdat hun bewustzijn voortdurend registreert wat er om hen heen gebeurt en omdat zij van nature gericht zijn op verbinding.

Waarom aanpassing zoveel energie vraagt

De vermoeidheid ontstaat vaak doordat er een groot verschil bestaat tussen wie het kind werkelijk is en wat de omgeving van het kind vraagt.

Veel hoogbegaafde kinderen ervaren de wereld vanuit een brede, nieuwsgierige en onderzoekende blik, terwijl zij terechtkomen in systemen waarin tempo, volgorde, methoden en verwachtingen grotendeels vastliggen. Het kind leert al snel wat er van hem verwacht wordt en probeert daaraan te voldoen, ook wanneer die verwachtingen niet aansluiten bij zijn natuurlijke manier van denken of leren. Daardoor ontstaat een voortdurende spanning tussen de eigen natuur en het gedrag dat nodig lijkt om erbij te horen.

Hoe groter dat verschil wordt, hoe meer energie het kost om die spanning vast te houden.

De arend die probeert een konijn te zijn

In de video gebruik ik de metafoor van een arend die landt tussen konijnen.

Een arend kan prima even tussen de konijnen verblijven. Hij kan observeren, deelnemen en zich verhouden tot zijn omgeving. Het probleem ontstaat wanneer de arend vergeet dat hij een arend is en probeert te leven alsof hij een konijn is. Dat kost veel energie.

Precies dat zie ik gebeuren bij veel hoogbegaafde kinderen. Zij leren zich zo goed aanpassen dat zij uiteindelijk vergeten hoe hun eigen natuurlijke manier van waarnemen, leren en ontwikkelen eruitziet. De voortdurende poging om binnen een werkelijkheid te functioneren die niet volledig aansluit bij hun eigen natuur zorgt ervoor dat een groot deel van hun energie verloren gaat.

Hoogsensitiviteit maakt alles intenser

Voor hoogsensitieve en hoog empathische kinderen geldt bovendien dat ervaringen vaak veel dieper binnenkomen dan volwassenen zich realiseren.

Woorden blijven hangen.
Sferen worden opgeslagen.
Spanningen worden gevoeld.
Verwachtingen worden geregistreerd.

Veel kinderen hebben nog niet geleerd dat zij mogen kiezen wat zij wel en niet binnenlaten. Daardoor wordt alles opgenomen alsof het belangrijk is, terwijl een groot deel van die informatie helemaal niet van hen is. Het vermogen om onderscheid te maken tussen wat werkelijk bij jezelf hoort en wat afkomstig is van de omgeving vormt daarom een essentiële vaardigheid voor hoogbegaafde kinderen én hun ouders.

De verborgen energielekken

Veel energieverlies ontstaat op plaatsen waar ouders het aanvankelijk niet verwachten.

Een kind dat steeds probeert te begrijpen wat de leerkracht bedoelt.
Een kind dat zich inhoudt om niet op te vallen.
Een kind dat wacht op de rest van de klas.
Een kind dat nieuwsgierigheid onderdrukt omdat daar geen ruimte voor is.
Een kind dat voortdurend afstemt op verwachtingen van anderen.

Op zichzelf lijken dit kleine dingen.

Samen vormen zij een dagelijkse stroom van energieverlies die zich opbouwt gedurende maanden en jaren.

De rol van ouders

Een van de belangrijkste boodschappen uit deze video is dat ouders hun kind kunnen helpen vaardigheden te ontwikkelen waarmee het zichzelf niet verliest tijdens het aanpassen.

De vraag is daarbij niet hoe een kind zich volledig kan afsluiten voor de omgeving. De vraag is hoe een kind zichzelf kan blijven terwijl het zich tot die omgeving verhoudt.  Veel ouders ontdekken tijdens dat proces dat zij zelf tegen dezelfde thema’s aanlopen. Ook zij hebben zich vaak jarenlang aangepast, energie weggegeven of geleerd hun eigen behoeften ondergeschikt te maken aan verwachtingen van anderen. Juist daarom begint verandering vaak bij de volwassene.

Wanneer wordt aanpassen ongezond?

Aanpassing wordt problematisch op het moment dat iemand zichzelf onderweg kwijtraakt. De signalen kunnen zijn: steeds moe zijn, stagnatie van de ontwikkeling, elke dag spanning ervaren, het gevoel hebben dat het leven energie kost. Want kinderen horen niet moe te worden van het leven. Zij horen energie over te houden voor ontwikkeling, verwondering, creativiteit en groei.

De weg terug naar jezelf

De oplossing ligt daarom niet in nóg harder aanpassen, nóg beter presteren of nóg meer rekening houden met anderen. De oplossing begint bij bewustwording.

Waar geef je energie weg?
Waar verlies je jezelf?
Waar probeer je te voldoen aan verwachtingen die niet werkelijk bij je passen?

Zodra die vragen zichtbaar worden, ontstaat ruimte om andere keuzes te maken en stap voor stap terug te keren naar je eigen natuur. Want uiteindelijk gaat het niet om perfect functioneren binnen een systeem.

Het gaat erom dat een kind leert hoe het zichzelf kan blijven, ook wanneer de wereld om hem heen iets anders van hem vraagt.

Gerelateerde onderwerpen

• De basis voor hoogbegaafd opvoeden
• Wat is maatwerk in het onderwijs
• Trauma door aanpassing
• Hoogsensitiviteit bij kinderen en volwassenen
• Faalangst en perfectionisme
• Hoogbegaafdheid en identiteit
• Hoogbegaafdheid en autonomie
• Waarom hoogbegaafde mensen zich uitgeput voelen
• De weg van de adelaar
• Hoogbegaafdheid en bewustzijn

Abonneer op mijn YouTube kanaal:

• YouTube

Vragen of opmerkingen? Laat het ons weten via renata@ieku.nl en wie weet behandelen we het in een volgende video, of nodigen we je uit voor tekst en uitleg. Maatwerk is geen luxe, daarover geef ik regelmatig master classes en nog veel meer.

Wil je meer weten over maatwerk in het onderwijs of opvoeden van uitzonderlijk begaafde kinderen? Ik heb veel mogelijkheden, live of online. Kijk hier naar de mogelijkheden. Meer informatie over hoogbegaafde mannen en hoogbegaafde vrouwen.